• امروز : سه شنبه - ۱۵ آذر - ۱۴۰۱
  • برابر با : 13 - جماد أول - 1444
  • برابر با : Tuesday - 6 December - 2022
1
دانشیار دانشگاه تهران مطرح کرد؛

بسیاری با ناموسی‌جلوه‌دادن جنایت‌شان در پی فرار از مجازات هستند

  • کد خبر : 2066
بسیاری با ناموسی‌جلوه‌دادن جنایت‌شان در پی فرار از مجازات هستند
سهیلا صادقی فسایی در نشست نشست تحلیل قتل‌های ناموسی گفت: متأسفانه بسیاری از قاتلان فکر می‌کنند اگر امر خود را زیرمجموعه قتل ناموسی بیاورند، می‌توانند از مجازات آن فرار کنند.

به گزارش زنان دیپلماسی، نشست تحلیل قتل‌های ناموسی (ورای هیاهو) با همکاری مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی، مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران و انجمن صیانت بانوان از ارزش‌های انقلاب اسلامی عصر امروز یکشنبه ۲ اسفند در مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی برگزار شد. می‌کند.

سهیلا صادقی فسایی دانشیار دانشگاه تهران از منظر جرم شناسی به این موضوع پرداخت و گفت: متأسفانه در چنین موضوعاتی معمولاً افراد به صورت شتاب زده وارد تحلیل می‌شوند و بدون اینکه متغیرها را بدانند اظهارنظر می‌کنند. در واقع نوعی شارلاتانیزم سیاسی و تحلیلی وجود دارد که فقط فضا را ملتهب می‌کند و همین تحلیل‌ها شانس تحلیل علمی را برای ما کم می‌کند. مثلاً در بیشتر مواقع آمارهایی مطرح می‌شود که هیچ منبع و پشتوانه‌ای ندارد. در  حوزه جرایم ما برخی از آمارهایمان پنهان است اما در مورد قتل این گونه نیست و درصد خطای آماری در مورد قتل بسیار کم است. بر اساس آمار موجود استان‌های سیستان و بلوچستان، لرستان و خوزستان به ترتیب میانگین بیشترین با ارقام ۱۲ در ۱۰۰ هزار، ۲.۴ در ۱۰۰ هزار و ۴.۵ در ۱۰۰ هزار قتل‌ها را دارند. بنابراین میانگین قتل در کشور ما ۲.۹ در ۱۰۰ هزار است. کمترین قتل‌ها هم مربوط به استان اردبیل، قم و خراسان رضوی است. این آمار را ارائه دادم که بگویم آمار قتل در کشور ما آمار نگران کننده‌ای نیست اما طبیعی است که این اتفاق را هولناک بدانیم.

وی افزود: از میان آماری که ذکر کردم از هر ۱۰۰ قتل، ۳۰ قتل در حوزه خانواده اتفاق می‌افتد که از این ۳۰ قتل، ۱۰ تای آن مربوط به والدکشی، ۵ تای آن مربوط به فرزندکشی و ۱۵ تا مربوط به قتل برادر و خواهر و یا زن و شوهرها است. بنابراین آمار قتل زنان در کشور، آمار بالایی نیست. اینکه می‌گویم آمارها بالا است یعنی چه؟ بالا و پایین بودن ارقام در نگاه یک جامعه شناس با نگاه مردم عامه فرق دارد. ما وقتی درباره قتل صحبت می‌کنیم در واقع داریم درباره جدی ترین جرم خشن صحبت می‌کنیم و هر قتل هم در نوع خودش منحصر به فرد است ولی اغلب آنها یک الگوی مشترک دارند.

دانشیار دانشگاه تهران در ادامه گفت: قتل یک حادثه یا رفتار نیست. ما باید در تحلیل قتل‌ها به بستر تاریخی و اجتماعی و متنی که قتل در آن اتفاق افتاده بسیار توجه کنیم. همچنین اتفاقی که ماشه خشونت  را می‌کشد هم اهمیت دارد. قتل‌ها می‌توانند هدفمند یا تصادفی باشند. بنابراین ما یک قتل نداریم که بخواهیم یک نسخه واحد برای آن بپیچیم. قتل‌ها گاهی می‌توانند منعکس کننده تصمیم عقلانی باشند و برخلاف تصور عادی، بسیاری از آنها بر سر مسائل جزئی اتفاق می‌افتد و قربانی و قاتل، همدیگر را می‌شناسند. لذا اینکه بعد از وقوع چنین اتفاقاتی یکسری می‌گویند ما احساس امنیت نمی‌کنیم خیلی گزینه درستی نیست چون اغلب قاتل‌ها و قربانی‌ها از یکدیگر شناخت داشتند. نکته دیگری که بسیاری از قتل‌ها مردانه و مربوط به گروه سنی ۱۸ سال به بالا است. بیشتر آنها در مناطق جرم خیز و فقیر اتفاق می‌افتد و در میان افراد مجرد و کمتر تحصیلکرده جرم بیشتر رخ می‌دهد.

صادقی فسایی به موضوع قتل‌های ناموسی پرداخت و گفت: قتل‌های ناموسی ویژگی خاص خودشان را دارند و بیشتر در جوامع سنتی و بسته رخ می‌دهند در واقع در بحث قتل‌های ناموسی موضوع آبرو و ناموس مفاهیم مرکزی قتل‌ها هستند. در بیش از ۸۰ درصد مواقع این قتل هاتوسط یکی از اعضای خانواده صورت می‌گیرد. بر اساس آمار سازمان ملل سالانه حدود ۵ هزار قتل شرافتی اتفاق می‌افتد که البته چون آمار دقیقی در این باره وجود ندارد ممکن است این رقم به ۲۰ هزار نفر هم برسد. قتل‌های ناموسی در واقع تلاش برای بازپس گیری اقتدار مردانه است و ربطی به ایران و کشورهای مسلمان ندارد. چنانکه بر اساس آمار بالاترین میزان قتل‌های ناموسی در اردن اتفاق می‌افتد و رخ دادن چنین واقعه‌ای ربطی به مذهبی یا غیرمذهبی بودن خانواده‌ها ندارد.

وی گفت: در قتل‌های ناموسی ما باید به شاخصه‌های قومیت، جنسیت، ایدئولوژی و قدرت و مناسبات قدرت توجه کنیم چون حاکمیت ایدئولوژی مردسالار یکی از علل قتل‌های ناموسی است. این قتل‌ها بیشتر زمانی اتفاق می‌افتد که نگاه کالاپنداری به زن وجود دارد. علاوه بر اینکه در محیط‌هایی که جمع گرایی و عشیره خیلی غلبه دارد، گروه مهم است و فرد اهمیت ندارد. در چنین فضایی حفظ آبرو حتی به قیمت جانستانی است. بنده فکر می‌کنم چارچوب‌های قانونی بسیار می‌توانند کمک کننده، تسهیلگر و بازدارنده باشند. قوانینی که صراحت ندارند در چنین موضوعاتی می‌توانند ایجاد مشکل کنند. من فاجعه هولناک مونا حیدری را جرم علیه شخص نمی‌بینم بلکه جرم علیه وجدان عمومی می‌دانم. متأسفانه بسیاری از قاتلان فکر می‌کنند اگر امر خود را زیرمجموعه قتل ناموسی بیاورند می‌توانند از مجازات آن فرار کنند در حالی که بسیاری از این قتل‌ها اصلاً ناموسی نیست.

این جرم شناس در ادامه سخنانش به آسیب شناسی موضوع پرداخت و گفت: ازدواج‌های اجباری، موضوع کودک همسری و فضای مجازی از جمله آسیب‌هایی است که فضا را برای وقوع چنین جرم‌هایی فراهم می‌کنند. بنده به شدت با موضوع کودک همسری مشکل دارم چون به نظر من کودک همسری یعنی ذبح بچگی دختران جوان. ما با این کار حق تحصیل و لذت بردن از آنها را سلب می‌کنیم. فضای مجازی هم باعث شده که در خانواده‌ها یک نوع «تنهایی با هم بودن» را بوجود بیاورد. به این معنا که امروز همه با هم در یک خانواده هستند اما هر کس به صفحه خودش وصل است.

وی در پایان به موضوع تجارت زن و عروس پرداخت و گفت: ایجاد تصویر در فضای مجازی آدم‌ها را تشویق می‌کند که داوطلبانه به سمت ریسک بروند. چنانچه می‌بینید دختری ۱۷ ساله که مادر هم هست تمام ریسک ماجرا را به جان می خرد و فرار می‌کند چون اصلاً با ابعاد واقعی ماجرا آشنا نیست. نکته دیگری که درباره قتل‌های ناموسی اتفاق می‌افتد موضوع جایگزین قتل ناموسی است. به این معنا که بعد از وقوع چنین اتفاقاتی فرد یا تشویق به خودکشی می‌شود یا تن به ازدواج اجباری می‌دهد. خلاصه اینکه قتل‌های ناموسی قتل علیه باورهای اصیل ما است نه قتل علیه شخص و دستگاه قضائی اصلاً نباید در مورد این واقعه کوتاه بیاید و حکم را به خانواده، قبیله یا عشیره محول کند بلکه باید یک حکم عمومی صادر شود.

میرخانی دانشیار دانشگاه تربیت مدرس هم در ادامه این مراسم موضوع قتل‌های ناموسی را از منظر قرآنی مورد بررسی قرار داد و گفت: سراسر قرآن منطق دارد و در قرآن درباره قتل، آیات بسیاری آمده است.

وی در ادامه به آیاتی از سوره اسرا اشاره کرد و گفت: نظام قانونگذاری اسلامی بر اساس حکمت است. ما در تمامی آیات قرآن می‌بینیم که رویه‌های غلط تاریخی درباره زنان باطل شده است ضمن اینکه قرآن علاوه بر حفظ حق حیات، به امنیت خانواده هم خیلی تاکید دارد. یکی از ضرورت‌های فقهی امروز ما بحث گذار از فقه فردی به فقه اجتماعی و نظام ساز است که خیلی جای کار دارد. همچنین رهبر معظم انقلاب در یکی از سخنرانی هایشان فرمودند که زنان باید در عرصه فقاهت کار کنند تا بتوانند مسائلشان را حل کنند. متأسفانه امروز شکاف بزرگی میان نظام اسلامی و فرهنگ قرآنی حاکم بر جامعه و قانونگذاری وجود دارد.

دانشیار دانشگاه تربیت مدرس در پایان گفت: گفته شده که این آقا در اظهاراتش گفته است که چون همسرش را مهدورالدم دانسته او را به قتل رسانده در حالی که این آقا حاکم شرع نبوده که بخواهد حکمی اجرا کند بنابراین این گونه نیست که هر کسی هر حکمی را بداند آن را اجرا کند. بنابراین بر اساس آیات قرآنی قاتل علاوه بر قتل، جرم فساد بر زمین هم داشته است.

میرخانی گفت: در مورد بررسی چنین قتلی باید انگیزه‌های جرم خانم هم بررسی شود تا از پیش آمدن قتل‌های این چنینی پیشگیری شود. زمانی که از مونا حیدری صحبت می‌کنیم نیاز است جنبه‌های مختلف رشدی-تحولی او را مورد ارزیابی قرار دهیم. از طرفی او تحصیلات ابتدایی داشته و با خیلی از واقعیت‌ها آشنایی نداشته اما از طرفی آنقدر رشد کرده بوده که بتواند مقدمات فرار را فراهم کنم. نکته دیگر اینکه این خانم در سن ۱۲ سالگی ازدواج کرده است. بنابراین ما با پدیده کودک همسری مواجه هستیم. ضمن اینکه در زندگی اش اختلاف هم داشته است. مخالف ازدواج با سجاد بوده و در واقع یک ازدواج اجباری داشته است و خانواده هم حمایتی از او جهت طلاق گرفتن انجام نداده است. موضوع دیگر که باید در این ماجرا در نظر گرفته شود موضوع قاچاق زنان و دختران است که نباید نادیده گرفته شود. چون در طی بررسی‌های این پرونده هنوز نتوانستند پلاک ماشینی که او را به سمت ترمینال برده و یا بلیت اتوبوسی که مونا با آن به خوی رفته را پیدا کنند و این یعنی یک شبکه قاچاق زنان و دختران در این بین وجود داشته است.

دانشیار دانشگاه تربیت مدرس، در پایان گفت: در بررسی چنین مواردی ما باید به ۵ سطح توجه کنیم. سطح اول، سطح کلان؛ اگر بخواهیم چنین قتل‌هایی به حداقل برسد نیازمند تغییر در ساختار و قوانین هستیم. مثلاً لازم است در قوانین طلاق، حضانت فرزند و … اتفاقات جدیدی رخ دهد. ۲- در برخی مناطق ورود به رفتارهای خشونت آمیز بالاست. بنابراین در این مناطق خاص لازم است نسبت به خشونت خانگی بیشتر توجه کنیم. ۳- اگر خانواده دچار سوءکارکرد باشد تأثیر مخربی خواهد داشت. بنابراین نقش آموزش، مدارس و خانواده‌ها در بروز زمینه‌های خشونت آمیز بسیار تاثیرگذار است. ۴- لازم است خانه‌های بهداشت و یا مراکز حمایتی برای افراد آسیب دیده در شرایط نامناسبی در نظر گرفته شود. سطح پنجم هم سطح خرد یا فردی است. به این معنا که در جامعه ما همواره فرد نشانه گیری می‌شود و نقش سایر نهادها دیده نمی‌شود در حالی که ما باید نگاه تعاملی داشته باشیم. هر دوی این افراد در واقعه آسیب دیده هستند و معلول سیستمی هستند که این اتفاق برایشان رخ داده است. فرهنگ یک کشور اگر قرار است تغییر کند لازم به تغییر فرد است و برای تغییر فرد هم ما به تغییر بستر و برای تغییر بستر هم به برنامه ریزی نیاز داریم..

لینک کوتاه : https://zanandiplomacy.ir/?p=2066

برچسب ها

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : 0
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.